Ανθεκτική υπέρταση είναι η πίεση που παραμένει πάνω από 140/90 mmHg,
παρά τη λήψη τριών ή περισσοτέρων αντιυπερτασικών φαρμάκων,
εκ των οποίων το ένα πρέπει να είναι διουρητικό.
Ορίζεται ως «ανθεκτική» όταν η πίεση δεν επιτυγχάνει τον θεραπευτικό στόχο παρά τη χορήγηση της κατάλληλης αγωγής, αφού έχει επιβεβαιωθεί η συμμόρφωση του ασθενούς και έχουν αποκλειστεί άλλες αιτίες.
Η διάγνωση γίνεται μόνον αφού έχει διαπιστωθεί ότι ο ασθενής ακολουθεί τη θεραπεία του και έχουν αποκλειστεί άλλες αιτίες υπέρτασης.
Πιθανές αιτίες
Μη συμμόρφωση:
Ο ασθενής δεν λαμβάνει τις δόσεις όπως του έχουν συνταγογραφηθεί.
Ακατάλληλη αγωγή:
Η θεραπεία που ακολουθεί δεν είναι επαρκής, ίσως λόγω ακατάλληλης δοσολογίας ή μη τακτικής επαναξιολόγησης.
Σύνδρομο της λευκής μπλούζας:
Υψηλότερες τιμές πίεσης κατά τη μέτρηση στο ιατρείο λόγω άγχους.
Δευτερογενής υπέρταση:
Άλλη πάθηση που προκαλεί την υπέταση και η οποία μπορεί να θεραπευτεί αν αντιμετωπιστεί η κύρια αιτία.
Υπερδραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος:
Μπορεί να παίζει ρόλο στην ανάπτυξη της ανθεκτικής υπέρτασης.
Το τρέχον τοπίο θεραπείας της ανθεκτικής υπέρτασης
Πρώτον, οι γιατροί θα πρέπει να προσπαθήσουν να βελτιστοποιήσουν τον τρόπο ζωής του ασθενούς, ταυτόχρονα με τον αποκλεισμό άλλων αιτιών, όπως η μη συμμόρφωση με τη φαρμακευτική αγωγή, η δευτεροπαθής υπέρταση, η υπέρταση της λευκής μπλούζας και τα φάρμακα που επιδεινώνουν την κατάσταση.
Το πρώτο βήμα είναι πάντα οι αλλαγές στον τρόπο ζωής. Είναι δύσκολο να ξεκινήσουν. Θα είναι ακόμη πιο δύσκολο να διατηρηθούν. Αλλά δεν έχει σημασία. Πάντα ξεκινάμε με αυτά και συνεχίζουμε με αυτά.
Εάν η αρτηριακή πίεση δεν βελτιωθεί με τα δύο πρώτα βήματα, επόμενο βήμα είναι η βελτιστοποίηση ενός σχήματος τριών φαρμάκων:
έναν αναστολέα ΜΕΑ ή έναν αποκλειστή υποδοχέα αγγειοτασίνης,
έναν ανταγωνιστή διαύλων ασβεστίου και ένα διουρητικό.
Θυμηθείτε, οι βήτα-αποκλειστές δεν θεωρούνται πλέον θεραπεία πρώτης γραμμής για την υπέρταση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν σημαντικές χρήσεις. Αλλά συνήθως, όταν μιλάμε για ανθεκτική υπέρταση, μιλάμε για ένα σχήμα τριών φαρμάκων.
Εάν η αρτηριακή πίεση εξακολουθεί να μην βρίσκεται στο στόχο, θα μπορούσε να εξεταστεί ένα υποκατάστατο ενός θειαζιδικού διουρητικού όπως η χλωροθαλιδόνη ή η ινδαπαμίδη.
Εάν η πίεση παραμένει ανεξέλεγκτη παρά τη βέλτιστη τριπλή θεραπεία, μπορεί να εξεταστεί μια επιλογή τέταρτης γραμμής,
οι ανταγωνιστές των υποδοχέων των μεταλλοκορτικοειδών, η σπιρονολακτόνη ή η επλερενόνη.
Οι νεότερες θεραπείες για την ανθεκτική υπέρταση
Έχουμε τώρα μια νέα κατηγορία φαρμάκων που αναστέλλουν τη σύνθεση της αλδοστερόνης.
Αυτή ήταν μια πρόκληση για τους βιοχημικούς εδώ και μια δεκαετία, οι οποίοι αγωνίζονται να βρουν έναν επιλεγμένο αναστολέα συνθάσης αλδοστερόνης που θα μπλοκάρει τη σύνθεση της αλδοστερόνης χωρίς να μπλοκάρει επίσης τη συνθάση της κορτιζόλης.
Οι αναστολείς συνθάσης αλδοστερόνης σε ανάπτυξη όψιμης φάσης περιλαμβάνουν τη λορουνδροστάτη (Mineralys Therapeutics) και τη μπαξδροστάτη (AstraZeneca).
Τα αποτελέσματα της κεντρικής μελέτης φάσης 3 Launch-HTN, που δημοσιεύθηκαν στο JAMA, κατέδειξαν σημαντική μείωση της αρτηριακής πίεσης με τη λορουνδροστάτη έναντι του εικονικού φαρμάκου μεταξύ των συμμετεχόντων με αρρύθμιστη και ανθεκτική υπέρταση. Τα βασικά δεδομένα για τη λορουνδροστάτη έδειξαν επίσης σημαντική βελτίωση της αρτηριακής πίεσης σε ενήλικες με αρρύθμιστη υπέρταση και χρόνια νεφρική νόσο.
Σε παρόμοιο βαθμό, η προσθήκη μπαξδροστάτης επιπλέον της βασικής αντιυπερτασικής θεραπείας μείωσε σημαντικά την αρτηριακή πίεση μετά από 12 εβδομάδες σε ασθενείς με αρρύθμιστη ή ανθεκτική υπέρταση.
Μπορεί να έχουν καλύτερο προφίλ παρενεργειών από τους ανταγωνιστές των υποδοχέων των μεταλλοκορτικοειδών και μπορεί να καταλάβουν μεγάλη θέση στην αντιυπερτασική θεραπεία.
Δύο φορές ετησίως ενέσιμες θεραπείες μικρού παρεμβατικού RNA, όπως η ζιλεμπεσιράνη (Alnylam), που μειώνουν τη δραστικότητα της αλανινογλυκολικής αμινοτρανσφεράσης, έχουν επίσης κερδίσει το ενδιαφέρον.
Η ζιλεμπεσιράνη είχε αξιολογηθεί προηγουμένως στη μελέτη φάσης 2 KARDIA-3 για ασθενείς με αρρύθμιστη υπέρταση και υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Η ζιλεμπεσιράν δεν μείωσε σημαντικά την αρτηριακή πίεση στο ιατρείο σε ασθενείς με αρρύθμιστη υπέρταση και υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Ωστόσο, σχεδιάζεται μια μελέτη φάσης 3.
Το ενδιαφέρον για τα ενέσιμα μπορεί να σχετίζεται με την άνοδό τους στη θεραπεία της οστεοπόρωσης, της απώλειας βάρους και του διαβήτη.
Νεφρική απονεύρωση
Το 2023, ο FDA ενέκρινε δύο συστήματα νεφρικής απονεύρωσης για τη θεραπεία της υπέρτασης:
Ένα σύστημα νεφρικής απονεύρωσης με υπερήχους (Paradise, ReCor Medical) ακολουθούμενο από ένα σύστημα νεφρικής απονεύρωσης με ραδιοσυχνότητες (Symplicity, Medtronic).
Γνωρίζουμε ότι η νεφρική απονεύρωση έχει αποδειχθεί αποτελεσματική σε ένα ευρύ φάσμα βαρύτητας της υπέρτασης.
Οι περισσότεροι ασθενείς λαμβάνουν τα αντιυπερτασικά τους φάρμακα το πρωί. Αλλά με τη νεφρική απονεύρωση, μπορεί να υπάρχει προστασία κατά τις ευάλωτες πρώτες πρωινές ώρες, όπου υπάρχει δυσανάλογος αριθμός καρδιαγγειακών παθήσεων, εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιαγγειακών επεισοδίων πριν ξυπνήσουν οι ασθενείς.
Με βάση όλα αυτά τα δεδομένα, ο FDA ενέκρινε αυτές τις δύο συσκευές. Η ένδειξη είναι αρκετά ευρεία. Η ένδειξη είναι η μείωση της αρτηριακής πίεσης ως συμπληρωματική θεραπεία. Αυτό είναι πραγματικά σημαντικό. Δεν είναι θεραπεία πρώτης γραμμής. Δεν προορίζεται για τη θεραπεία κάποιου που ρυθμίζεται αρκετά καλά με φάρμακα, αλλά για ασθενείς των οποίων η τροποποίηση του τρόπου ζωής και τα φάρμακα δεν ρυθμίζουν την αρτηριακή τους πίεση.
Επίλογος
Έχουμε δεκάδες φάρμακα.
Γιατί λοιπόν δεν λειτουργούν;
Η απάντηση είναι ότι λειτουργούν στα άτομα που τα λαμβάνουν.
Πρέπει να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα ότι πολλοί ασθενείς σταματούν να παίρνουν τα φάρμακά τους μέσα σε ένα χρόνο.
Χρειαζόμαστε νέα εργαλεία για την αξιοποίηση της διαχείρισης.
Χρειαζόμαστε ψηφιακή διαχείριση υγείας, ειδικά καθώς απομακρυνόμαστε από τα νοσοκομεία και τις κλινικές, περισσότερη φροντίδα για να ζούμε στο σπίτι.
Πρέπει να χειριζόμαστε δεδομένα ακριβούς ιατρικής και τεχνολογίες θεραπείας.
Πρέπει να εμπλέξουμε τους ασθενείς και πρέπει να εμπλέξουμε ο ένας τον άλλον στην εκπαίδευση.
Το άρθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Βιβλιογραφία
Saxena M, Laffin L, Borghi C, et al. Lorundrostat in Participants With Uncontrolled Hypertension and Treatment-Resistant Hypertension: The Launch-HTN Randomized Clinical Trial. JAMA. 2025;334(5):409–418.








