Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου 2025

Η ΓΡΙΑ Η ΒΑΒΑ Μ΄





Η γρηά η βαβά μ’, καλά ύστιρ’ νά

ταϊρνά ταϊρνά σβούρα τ’ αδράχτ’ στριφουγυρνά,

η βάβου η γριούλα η αφιντιά τ’ ς

πήγι μι τ’ ρόκα στ’ ν αγκαλιά τ’ ς
κι έκατσι ’κεια κουντά στ’ φουτιά τ’ ς.


Κι οι τέσσερ’ π’ θα μας παν, αλί,
ταϊρνά ταϊρνά
στουν άλλουν ύπνου, (ώρα καλή)
κι οι τέσσιρ’ π’ θα μας παν ουλ’ νους

κι τ’ς παραλήδις κι τ’ς αλλ’ νους
φέρανι, τ’ ν κάσα τ’ μακριά
κι ήρθαν κι τ’ς είπαν «Άϊτι, γρηά».

— Πιδιά μ’, ναρθού μιτά χαράς,
ταϊρνά ταϊρνά
σβούρα τ’ αδράχτ’ στριφουγυρνά,
βουλήθη να μι παρ’ ου Θιός;
Δόξα σοι Κύριι των Δυνά—
Πιδιά μ’, ναρθού να πάου καλιά μ’…
Σταθήτι να τιλειώσου τ’ δ’ λιά μ’!

— Ως που να γνέεις κυρά βαβά,
ταϊρνά ταϊρνά
κι ούλου τ’ αδράχτ’ στριφουγυρνά,
ως που να γνέεις θα μας νυχτώεις
κι είμαστι λίγου βιαστικοί,
Σι καρτερούμι αν θα μας δώεις
πέντι παγούρια μι ρακί.

— Ρακί δεν εχου στου κατώι…
ταϊρνάϊ ταϊρνάϊ
κι ούλου τ’ αδράχτ’ στριφουγυρνάει.
—Δω’ μας παρά κι αυτός κιρνάει!

— Έχου σι κείνου του τσουράπ’…
Τουν πήραν τουν παρά κι χραπ ! παν, κουρνιαχτός, στου μαγαζί
κι αφ’ καν τη γρηά τ’ βαβά μ’ να ζει.

Μια ουκά, δυο ουκάδις, 

τρεις, χάι, χάι!
ταϊρνάι, ταϊρνάι,
έρμου ρακί πώς γαργαλάει!


—Βίβα, ορέ, βίβα κι άλλη μια!
Τάπα κι οι τέσσιρ’ στου μιθύσ’…
Τη βάβου μ’ τ’ ν έχ’ νι αλησνονήσ’.

Κι η βάβου απόγνιθι πουλύ
ταϊρνάι, ταϊρνάι,
τ’ν ιπήρι ου ύπνους σαν του π’λί
ικειά στ’ φουτιά τ’ς απ’ γίν’ κι στάχτ’
κι μάτα τ’ν αφ’κι σαν του π’λί
κι μάτα γύρ’ σι η γριά τ’ αδράχτ’.

— Άϊντι κι νύχτουσι γριά!
(γύρ’ σαν κι οι τέσσιρ’ πω!, πω! πω!
μ’ ένα χαρούμενο σκουπό
βαΐζουντας σα δω, σα κει,
τύφλα και σκνίπα απ’ του ρακί)
άει να σι πάμι – τράι – λα – λα!
στα κυπαρίσσια απ’ κάτ’ τα ψ’ λα.


Κι μι κουτρώνια κι σφυριά
ταϊρνά γκαπ! γκοπ!
ταϊρνά γκαπ! γκουπ!
κι μι σκιπάρνια κι σφυριά
βάλανι στ’ ν κάσα τα καρφιά
κι τ’ ν κάρφουσαν απ’ κάτ’ απ’ πάν’
κι τ’ σήκουσαν, ιγιέ μ’, κι παν.

Κι απ’ του μιθύσ’ χάι, χάι, χάι, χάι!
ταϊρνά, ταϊρνά,
κι όπως δε γλέπαν ούτι τ’ μύτ’ τ’ς
η κάσα τ’ς φαίνουνταν βαριά
κι δεν κατάλαβαν τη γριά
πως τ’ν αλησμόν’σανι στου σπίτ’ τ’ς!

Κι η γριά η βαβά μ’
ταϊρνάι ταϊρνάι
Στου χέρ’ τ’ς τ’ αδράχτ’ στριφουγυρνάει
Η γριά μι τ’ άσουστα υστιρ’νά
— Δόξα σοι, Κύριϊ των Δυνά—


Η γριά η βαβά μ’ η αφιντιά τ’ς
Γνέθ’ κι θα γνέθ’ κουντά στ’ φουτιά τ’ς.


Τρίτη 2 Δεκεμβρίου 2025

ΦΑΣΟΛΙΑ...ΤΑΠΕΙΝΑ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΑ











Τα φασόλια περιέχουν πολλούς "αργούς” υδατάνθρακες και υψηλά επίπεδα διαλυτών φυτικών ινών. 

Αυτές οι ίνες σχηματίζουν στο έντερο μια παχύρρευστη "γέλη”, η οποία επιβραδύνει την απορρόφηση της γλυκόζης.

Αυτή η διαδικασία βοηθά σημαντικά στη σταθεροποίηση του ζαχάρου, αποφεύγοντας τις απότομες κορυφές που προκαλούν πολλά επεξεργασμένα προϊόντα. 

Το αποτέλεσμα;

ειναι πιο ομαλή ενέργεια μέσα στη μέρα,λιγότερη ανάγκη για σνακ,καλύτερη συνολική μεταβολική ισορροπία.

Τα φασόλια είναι σύμμαχος πρώτης γραμμής.

Το έντερο αγαπάει τα φασόλια για τους σωστούς λόγους

Οι φυτικές ίνες των φασολιών δεν χωνεύονται στο λεπτό έντερο, αλλά φτάνουν στο παχύ έντερο, όπου τα καλά βακτηριδια του μικροβιώματος τις ζυμώνουν. 

Αυτή η διαδικασία δημιουργεί λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου, τα οποία:

τρέφουν τα κύτταρα του εντέρου,

μειώνουν τη φλεγμονή,

στηρίζουν το ανοσοποιητικό,και 

βελτιώνουν τη μεταβολική υγεία.

Με άλλα λόγια, τα φασόλια 

δεν είναι μόνο καλά για το έντερο. 







Είναι τροφή για το έντερο. 

Πώς βοηθούν στο βάρος χωρίς 

να χρειαστεί να κάνεις δίαιτα

Τα όσπρια μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του βάρους με πολύ φυσικό τρόπο. 

Τα φασόλια συνδυάζουν λίγες θερμίδες με υψηλή πρωτεΐνη,

πολλές φυτικές ίνες,

μεγάλο όγκο τροφής.

Αυτό σημαίνει ότι σε χορταίνουν γρήγορα και για περισσότερη ώρα. 

Και όταν χορταίνεις, τρως λιγότερο χωρίς να πιεστείς. 

Ουσιαστικά, τα φασόλια λειτουργούν σαν τον πιο οικονομικό, φυσικό "ρυθμιστή" της όρεξης.

Η καρδιά σου κερδίζει επίσης

Τα όσπρια συνδέονται και με 

καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία

Αυτό οφείλεται κυρίως στις διαλυτές ίνες τους, οι οποίες δεσμεύουν χολικά οξέα που παράγονται από χοληστερίνη. 

Ο οργανισμός, για να αναπληρώσει αυτά τα οξέα, χρησιμοποιεί ξανά χοληστερίνη από το αίμα. 

Το αποτέλεσμα είναι η μείωση της LDL χοληστερίνης με πολύ ήπιο και φυσικό τρόπο.

Γιατί οι ειδικοί προτείνουν 

3 φορές την εβδομάδα;

Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι τρώνε πολύ λιγότερα όσπρια από το αναγκαίο. 

Ακόμη και μία - δύο επιπλέον μερίδες την εβδομάδα μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη:

σταθεροποίηση του ζαχάρου, 

ενίσχυση του μικροβιώματος, 

καλύτερη όρεξη και βάρος 

προληπτική φροντίδα της καρδιάς.





Δευτέρα 1 Δεκεμβρίου 2025

ΕΛΕΥΡΩΠΑΪΝΗ...oleuropein

 









Η ελευρωπαΐνη (oleuropein) είναι ένα από τα σημαντικότερα φυσικά φαινολικά συστατικά που περιέχονται στις φρέσκες, πικρές ελιές και ιδιαίτερα στα φύλλα και τον καρπό της ελιάς

Είναι υπεύθυνη για την έντονα πικρή γεύση και έχει μελετηθεί αρκετά για τις βιολογικές της ιδιότητες.

Ποιες ειναι οι  τεκμηριωμένες ιδιότητες της ελευρωπαΐνης  

(όχι ως ιατρική θεραπεία):

 Ισχυρή αντιοξειδωτική δράση

Η ελευρωπαΐνη βοηθά στην εξουδετέρωση των ελεύθερων ριζών και στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες.

Αυτό συνδέεται γενικά με:

καλύτερη κυτταρική λειτουργία προστασία από γήρανση

μείωση φλεγμονής

Αντιφλεγμονώδης επίδραση

Συμβάλλει σε χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής στον οργανισμό.
Η χρόνια φλεγμονή σχετίζεται με πολλές παθήσεις, 

οπότε τα αντιφλεγμονώδη τρόφιμα είναι γενικά ωφέλιμα.

Υποστηρικτική δράση στο καρδιαγγειακό σύστημα

Η ελευρωπαΐνη φαίνεται ότι:

βοηθά στη διατήρηση 

φυσιολογικής αρτηριακής πίεσης

υποστηρίζει υγιές ενδοθήλιο συμβάλλει σε υγιή λιπίδια 

Δεν αντικαθιστά καμία θεραπεία,

απλώς υποστηρίζει έναν υγιεινό τρόπο ζωής.

Αντιμικροβιακή και αντιιική δράση (γενικά)

Έχει δείξει δράση εναντίον αρκετών βακτηριδιων και ιών στο εργαστήριο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι θεραπεύει λοιμώξεις, απλώς ότι η κατανάλωση ελιών και προϊόντων ελιάς μπορεί να υποστηρίξει τη συνολική 

άμυνα του οργανισμού.

Πιθανή υποστηρικτική δράση στον μεταβολισμό

Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να βοηθά:

στη ρύθμιση του ζαχάρου μετά το φαγητό στη βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη στη μείωση της εναπόθεσης λίπους

Αυτά είναι υποστηρικτικά και όχι θεραπευτικά.

Να τρως φρέσκες πικρές ελιές;

Γενικά, ναι, οι φρέσκες, πικρές ελιές έχουν περισσότερη ελευρωπαΐνη και άλλα αντιοξειδωτικά από τις επεξεργασμένες 

(αλμυρές, ξιδάτες, ώριμες).

Όμως:οι πολύ πικρές ελιές είναι συχνά δύσπεπτες για κάποιους η πικράδα μειώνεται με την επεξεργασία, αλλά χάνεται μέρος της ελευρωπαΐνης συνήθως οι ελιές που κυκλοφορούν δεν είναι τελείως «φρέσκες – άπικρες», γιατί είναι δύσκολα βρώσιμες χωρίς επεξεργασία

Αν σου αρέσει η πικρή γεύση, είναι μια πολύ πλούσια πηγή πολυφαινολών.

ποια είδη ελιών έχουν τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε ελευρωπαΐνη

πώς να ξεπικρίσεις ελιές χωρίς να χάσουν πολλά αντιοξειδωτικά

σε ποιες ποσότητες είναι καλό να καταναλώνονται καθημερινά





Η περιεκτικότητα σε ελευρωπαΐνη εξαρτάται κυρίως από δύο πράγματα:

Πόσο άγουρη/πράσινη είναι η ελιά (όσο πιο πράσινη  τόσο περισσότερη ελευρωπαΐνη, γι’ αυτό είναι πικρή)
Την ποικιλία

Ποικιλίες που  έχουν τη μεγαλύτερη φυσική περιεκτικότητα σε ελευρωπαΐνη και άλλες πολυφαινόλες.

Ποικιλίες με υψηλή ελευρωπαΐνη

Αγουρές / Πράσινες ελιές οποιασδήποτε ποικιλίας

Αυτό είναι το πιο σημαντικό:
Η άγουρη ελιά (πράσινη) περιέχει μέχρι και 10 φορές περισσότερη ελευρωπαΐνη από την ώριμη (μαύρη).

Άρα: όσο πιο πικρή τόσο πιο πλούσια σε ελευρωπαΐνη.

Κορωνέικη 

Από τις πιο πλούσιες ποικιλίες σε πολυφαινόλες.

Χρησιμοποιείται και για υψηλής ποιότητας ελαιόλαδα.

Οι πράσινες κορωνέικες έχουν σημαντικά υψηλή ελευρωπαΐνη.

Οι άγουρες είναι εξαιρετικά πικρές  ένδειξη υψηλής ελευρωπαΐνης.

Αθηνολιά  Μαυρελιά 

Πολύ πλούσια σε φαινολικές ενώσεις.

Η άγουρη εκδοχή της χρησιμοποιείται σε “πράσινες πικρές” ελιές.

Χαλκιδικής 

Μεγάλες πράσινες ελιές

Όντας κυρίως πράσινες, έχουν υψηλή ελευρωπαΐνη πριν την επεξεργασία.

Με την άλμη χάνουν μέρος της, αλλά παραμένουν από τις πιο πλούσιες εμπορικά.


Τι αυξάνει τη συγκέντρωση ελευρωπαΐνης

Πράσινη συγκομιδή (άγουρες)

Χαμηλή επεξεργασία 

(όσο λιγότερο ξεπίκρισμα, τόσο καλύτερα)

Άγριες ελιές (κορονέικες ή θρουμπολιές άγριες) 

 έχουν πολύ υψηλή φυσική πικράδα

Για μέγιστη ελευρωπαΐνη να καταναλώνεις:

Πράσινες άγουρες ελιές Κορωνέικες, Αθηνολιές

Όσο πιο πικρές γίνεται, με ελάχιστο ξεπίκρισμα

Κατά προτίμηση μικρές, όχι γιγαντιαίες 

(οι μικροκαρπες έχουν περισσότερη πολυφαινόλη ανά βάρος)



Οι Ελιές Καλαμών είναι εξαιρετική ποικιλία, αλλά έχουν ένα σημαντικό χαρακτηριστικό που πρέπει να γνωρίζεις:

Η ελευρωπαΐνη στις Καλαμών είναι πολύ υψηλή όταν είναι εντελώς άγουρες (πράσινες – μωβ), αλλά μειώνεται όσο ωριμάζουν και μαυρίζουν πλήρως.
Οι ώριμες Καλαμών έχουν λιγότερη ελευρωπαΐνη σε σχέση με πράσινες ποικιλίες, 

αλλά έχουν άλλες πολύ ωφέλιμες πολυφαινόλες

 (ιδίως υδροξυτυροσόλη).


Διάλεξε το στάδιο ωρίμανσης

Αν θες να έχεις περισσότερη ελευρωπαΐνη:

Προτίμησε τις μωβ – Καλαμών, όχι εντελώς μαύρες.

Οι μωβ έχουν πιο πικρή γεύση και περισσότερες φαινόλες.

Εντελώς μαύρες Καλαμών  περισσότερη γεύση, αλλά λιγότερη ελευρωπαΐνη.

Μείωσε το πολύωρο ξέπλυμα

Όσο περισσότερο τις ξεπικρίζεις με συχνές αλλαγές νερού:

τόσο πιο γρήγορα χάνεται η ελευρωπαΐνη.

Αν θες περισσότερα θρεπτικά:

Μείωσε τις αλλαγές νερού

Άφησέ τες να ξεπικρίσουν πιο αργά, 15–30 μέρες με αραιό αλάτι

Η πικράδα κρατάει πολύ περισσότερη πολυφαινόλη

 Άλμη με σωστή αναλογία

Η κλασική αναλογία που κρατά τις ελιές και δεν τις «ξεπλένει» υπερβολικά:

8–10% αλάτι 

(80–100 γρ. ανά λίτρο νερού)

Λίγο ξύδι (προαιρετικά, 50–100 ml ανά λίτρο)

Προαιρετικά λεμόνι ή βότανα 

(ρίγανη, δάφνη)

Με αυτόν τον τρόπο:

Η ελιά μένει τραγανή

Διατηρεί καλύτερα τα φαινολικά συστατικά

 Μην τις χαράζεις αν δεν χρειάζεται

Το χάραγμα βοηθά στο γρήγορο ξεπίκρισμα, αλλά:μειώνει σημαντικά την ελευρωπαΐνη, γιατί ανοίγει τον καρπό.

Αν θες υψηλή περιεκτικότητα:

Με ολόκληρες Καλαμών θα κρατήσεις πολλά θρεπτικά.

 Ωρίμανση με φυσική ζύμωση

Αν τις αφήσεις σε άλμη να ζυμωθούν φυσικά (χωρίς καυστική σόδα):κρατάνε περισσότερη πολυφαινόλη έχουν καλύτερη προβιοτική δράσηείναι πιο πικρές αλλά και πολύ πιο υγιεινές

Συντήρηση με λάδι στο τέλος

Αφού τελειώσουν η ζύμωση και η συντήρηση:

Μπορείς να τις αποθηκεύσεις σε ελαιόλαδο.

Το λάδι «τραβά» φαινόλες από την ελιά και εμπλουτίζεται.




ΜΗΛΟ...ΓΙΑΤΙ ΟΧΙ

 










Η  πηκτίνη του μηλου  τρέφει τους βοηθούς στο έντερό . 

Αυτοί οι αόρατοι σύμμαχοι, όταν τρέφονται, γίνονται η πρώτη γραμμή άμυνας του σώματός :

Η πέψη ρέει σαν καθαρό ρεύμα
Το φούσκωμα και η δυσκοιλιότητα εξαφανίζονται σαν ομίχλη την αυγή
Ακόμα και το ανοσοποιητικό σύστημα δυναμώνει — το 70% αυτής ζει στο έντερό 

Ένα μήλο κρύβει δύο ήσυχες υποσχέσεις για την καρδιά :

Οι πολυφαινόλες στη φλούδα του μαλακώνουν τις άκρες της χοληστερόλης, σαν τη βροχή που λειαίνει την πέτρα
Το κάλιο στη σάρκα του σταθεροποιεί τον ρυθμό του αίματός , σαν ένας παλιός φίλος που κρατάει τον σφυγμό 

Μελέτες δείχνουν: 

Όσοι τρώνε μήλα καθημερινά έχουν λιγότερο βάρος στις αρτηρίες τους. Όχι με τη βία - με τη χάρη

Ο Ισορροπιστής της Γλυκύτητας

Ναι—ένα μήλο περιέχει ζάχαρη.
Αλλά περιέχει επίσης την τρυφερή ικανότητα συγκράτησης των φυτικών ινών —επιβραδύνοντας τον χορό της ζάχαρης, ώστε το αίμα σας να μην φουσκώνει και να καταρρέει. Αυτός είναι ο λόγος:
Δροσίζει τη φωτιά της επιθυμίας
 Δημιουργεί χώρο στο στομάχι πριν από τα γεύματα (δοκιμάστε να κόψετε ένα σε φέτες 20 λεπτά πριν το δείπνο)
 Γίνεται φίλος για όσους προσέχουν το βάρος τους—όχι εχθρός

Αυτό δεν είναι δίαιτα. Είναι αρμονία.

Ο Φύλακας του Χρόνου

Σε κάθε τραγανή μπουκιά ζει ένας σιωπηλός στρατός:
 Βιταμίνη C που φωτίζει την επιδερμίδα σαν το πρωινό φως
Κουερσετίνη που καταστέλλει τις ήσυχες φλόγες της φλεγμονής
Αντιοξειδωτικά που προστατεύουν τα κύτταρά από την αργή φθορά του χρόνου


Το δέρμα θα το θυμάται.
Οι αρθρώσεις θα το θυμούνται.
Τα ίδια τα κόκκαλα θα κρατούν την ανάμνηση αυτής της καθημερινής χάρης.

 Η τρυφερή πλευρά του μυαλού 

Οι ίδιες ενώσεις που προστατεύουν την καρδιά σας αγκαλιάζουν επίσης τον εγκέφαλό :
 Μαλακώνουν τις αιχμηρές άκρες του στρες στα νεύρα 
 Προστατεύουν τη μνήμη όπως ένας φάρος φυλάει την ακτή
 Μακροπρόθεσμες μελέτες ψιθυρίζουν

Όσοι τρώνε μήλα συχνά περνούν τα χρυσά τους χρόνια με πιο καθαρές σκέψεις

Δεν πρόκειται για την πρόληψη της άνοιας.
Πρόκειται για το να τιμούμε το μυαλό που κρατάει το γέλιο , τις ιστορίες σας, την αγάπη σας.

Πώς να λάβετε αυτά τα δώρα (χωρίς τελειότητα)

Δεν χρειάζονται συμπληρώματα. 

Δεν υπάρχουν ειδικές τελετουργίες. Απλώς:
 Φάτε τη φλούδα (όπου βρίσκεται το 75% των θρεπτικών συστατικών)
Επιλέξτε ποικιλίες με έντονο χρώμα (Red Delicious για την καρδιά, Granny Smith για το σάκχαρο στο αίμα)
Κόψτε το αργά —αφήνοντας τη σάρκα να συναντήσει τον αέρα, ενισχύεται η θεραπευτική του δύναμη
Συνδυάστε το με μια χούφτα καρύδια —το λίπος βοηθά το σώμα σας να απορροφήσει τη σοφία του μήλου

Ξεπλύνετε με νερό με μαγειρική σόδα για να καθαρίσετε απαλά τα υπολείμματα
 

Μια Τελική Ευλογία για τα Χέρια σας

Δεν πρόκειται για «υγιεινή διατροφή».
Πρόκειται για το να θυμάσαι ότι ανήκεις στη γη .

Όταν κρατάς ένα μήλο, κρατάς:  Ηλιακό φως αποθηκευμένο στη σάρκα
Βροχή που τραβιέται μέσα από τις ρίζες
 Την υπομονή των εποχών
Το ήσυχο θάρρος των δέντρων που μας ταΐζουν ενώ εμείς τα ξεχνάμε

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα δαγκώσετε ένα μήλο: 

Κλείστε τα μάτια σας.

Γευτείτε τον οπωρώνα.
 Ψιθυρίστε ευγνωμοσύνη—όχι μόνο για το φρούτο,αλλά και για το σώμα που ξέρει πώς να μετατρέψει αυτή τη γλυκύτητα σε ζωή .

Αυτό είναι το παλαιότερο φάρμακο από όλα.